Do dnia 6 grudnia 2008 r. starania o legalizację samowoli budowlanych położonych na obszarach nieobjętych miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego zmuszone były przedstawiać powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu już przed wszczęciem postępowania legalizacyjnego.

Tym samym legalizacja ta była w zasadzie niemożliwa, ponieważ administarcja zwykle odmawiała wydawania decyzji (choć żaden przepis prawny na to nie wskazywał) o warunkach zabudowy dla obiektów, które były zaawansowane w jakimkolwiek stopni budowy.

I tak:  6 grudnia 2008 r. przyjęto nowelizację ustawy prawo budowlane (Dz. U. Nr 206, poz. 1287) , która pozwala na przedłożenie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w trakcie postępowania legalizacyjnego. Omawiana nowelizacja ustawy jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.12.2007 r. (sygn. akt P 37/06), który uznał za sprzeczne z konstytucją niejednakowe traktowanie właścicieli samowoli.

W procesie legalizacji samowoli ważne i brane pod uwagę powinno być przede wszystkim to, czy samowolnie wybudowany obiekt nie narusza przepisów prawa.